temel fotoğrafçılık ders notları-2 (alan derinliği)

Fotoğrafçılık ders notları ile ilgili ilk yazımda diyafram ve enstantane konularından bahsetmiştim. Bu yazıda diyaframı biraz açarak alan derinliği konusuna değineyim..

Fotoğraf işine girdikten bir müddet sonra artık kullandığın lens sana yeterli gelmeyecek ve yeni bir lens almaya karar vereceksin. Ama iyi bir lens seçmek hiç de kolay değil. Çekilmek istenen konuya göre bir çok lens mevcut ve incelerken özelliklerini iyi bilmek gerekir. Bir lensi incelerken ilk gözüne çarpacak şey f/2.8, f/3.5 gibi değerler olacaktır. Bu değerler lenste bulunan diyafram mekanizmasının en fazla ne kadar açılabildiğini belirtir. Aşağıdaki örnekte görüldüğü gibi değer ne kadar düşükse, diyafram o kadar çok açılabilir anlamına geliyor. Bir lensin diyaframı ne kadar açılabiliyorsa o lens o kadar iyi, bir o kadar da pahalı oluyor maalesef :)

Gelelim bu diyafram değerlerinin ne işe yaradığına..

İlk yazımda anlattığım gibi diyafram ile sensöre düşecek ışığın miktarını ayarlayabiliyoruz. Işığın miktarı da fotoğraf çektiğimiz ortama göre bize avantaj sağlıyor. Yani diyelim ki karanlık bir ortamda fotoğraf çekmemiz gerekiyor ve flaş kullanmamız da yasak. Bu durumda diyaframı açarsak, sensöre düşecek ışık miktarı da artacağından bu karanlık ortamın getirdiği dezavantajları biraz olsun giderebiliyoruz. Tabi bu da yetmezse mecburen başka yöntemleri denemek gerekir, tripod kullanarak uzun pozlamak, ISO değerini arttırmak veya flaş kullanmak gibi..

Diyafram kullanımının asıl getirisi ise alan derinliğidir. Alan derinliği çektiğimiz bir fotoğrafta odaklama yaptığımız nesnenin önünde ve arkasında kalan bölümünün net olarak görülen kısmının miktarına denilir. Bir fotoğrafın her tarafı net çıkmışsa, alan derinliği yüksek diyebiliriz. Tam tersi durumda yani fotoğrafın belli bir kısmı net, diğer kısımları bulanık çıkmışsa, alan derinliği düşüktür. Mesela bir manzara fotoğrafı çekmek istersek, fotoğrafın her tarafının net olmasını isteriz değil mi? Bu durumda diyaframı olabildiğince kısmamız gerekiyor. Ya da bir portre fotoğrafı çekiyorsak ve çektiğimiz kişiyi ön plana çıkarmak için arka planın bulanık olmasını istiyorsak, bu durumda da diyaframı olabildiğince arttırmamız gerekiyor.

Bu figürde görüldüğü üzere aynı fotoğraf 3 farklı diyafram açıklığı ile çekilmiş. Odaklama sırada bekleyen insanlar arasındaki kadın ve adama yapılmış. İlkinde diyafram açık olduğu için alan derinliği azalmış ve bu nedenle sadece kadın ve adam net çıkmışken diğerleri silik çıkmış. İkincide diyafram biraz kısıldığı için kadın ve adamın önünde ve arkasındakilerin bir kısmı daha net çıkmış. En alttakinde ise diyafram tamamen kısıldığı için alan derinliği artmış ve öndeki çocuk dışındaki herkes net çıkmış.

Peki öndeki çocuk neden net çıkmamış diyeceksin :)

Şöyle ki;

Alan derinliğini değiştirmek için diyafram dışında çektiğimiz konuya olan uzaklık da etkilidir. Eğer diyaframı değiştirmek yeterli gelmiyorsa, alan derinliğini arttırmak için konudan uzaklaşmamız gerekir. Yada tam tersi alan derinliğini azaltmak için konuya yaklaşmamız gerekir. Eğer yerimizi değiştirmemiz de mümkün değilse, kullandığımız lensle odak uzaklığını değiştirerek de aynı etkiyi verebiliriz. Tabi odak uzaklığını değiştirmek her lenste mümkün değil, bazı lenslerde sabit odak uzaklığı olabiliyor. Sonuç olarak alan derinliğini değiştirmek için 3 tane yöntem var; diyaframı açıp kapamak, konuya yaklaşıp uzaklaşmak, lens ile odak uzaklığını değiştirmek. Duruma göre bu üçünü de bir arada kullanmak gerekebilir.

Yani az önceki soruya dönecek olursak, kamera biraz daha geriden çekseydi veya odak uzaklığı azaltılabilseydi o öndeki çocuk da net çıkabilirdi.

Kısaca özetlemek gerekirse:

- Fotoğraftaki net kısmı arttırmak = Alan derinliğini arttırmak = Diyaframı kısmak = Konudan uzaklaşmak = Odak uzaklığını azaltmak (zoom-out)

- Fotoğraftaki net kısmı azaltmak = Alan derinliğini azaltmak = Diyaframı açmak = Konuya yakınlaşmak = Odak uzaklığını arttırmak (zoom-in)

Şimdilik bu kadar..

Temel fotoğrafçılık ders notları ile ilgili ilk yazıma buradan ulaşabilirsin.

  1. ozkanaslan bunu gönderdi